Vereiste borgstelling voor buitenlandse erfgenamen in strijd met het Europees recht!

In Archiefby robert

In het NederBelgisch Magazine van december 09 – januari 10 schreven we: ‘Vereiste borgstelling voor buitenlandse erfgenamen in strijd met het Europees recht?’, toen nog met een vraagteken. Intussen is echter gebleken dat de vereiste borg inderdaad in strijd was met de Europese vrijheden! De Belgische wetgever heeft ook ingegrepen. Een publicatie in het NederBelgischMagazine kan dus soms verstrekkende gevolgen hebben…

Borgstelling
Hieronder bespreken we kort de oude regelgeving en de recente wetswijziging.
Als een inwoner van België overlijdt, is Belgisch successierecht verschuldigd. Indien hij buitenlandse erfgenamen heeft (bijvoorbeeld kinderen die in Nederland wonen), dan moest er eerst borg gesteld worden voor de betaling van het successierecht en van de interesten, boeten en kosten. Zo niet, dan mochten de activa van de nalatenschap niet vrijgegeven worden en werden deze dus geblokkeerd. De wetgever vreesde immers dat de fiscus moeilijkheden zou ondervinden bij de invordering van de te betalen sommen bij buitenlandse erfgenamen.

Discriminatie
De procedure van de borgstelling kon echter een geruime tijd in beslag nemen. Dit had tot gevolg dat de familie gedurende deze tijd niet over de gelden van de nalatenschap kon beschikken en dat bijvoorbeeld ook de beleggingen niet gewijzigd konden worden.
Deze regeling was discriminerend en in strijd met de Europese vrijheden, zo stelden wij in het NederBelgischMagazine ruim een jaar geleden.
De Europese Commissie heeft België hiervoor ook in gebreke gesteld. De Commissie was van mening dat het verschil in behandeling tussen erfgenamen die in België wonen en erfgenamen die niet in België wonen, discriminerend is en een ongerechtvaardigde belemmering van het vrij kapitaalverkeer meebrengt.  Dit verschil in behandeling kan burgers er immers van weerhouden naar een andere EU-lidstaat te verhuizen. Bijgevolg vroeg de Europese Commissie de Belgische Staat deze wetgeving aan te passen. (http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/11/425&format=HTML&aged=0&language=NL&guiLanguage=en)
De wetgever heeft ondertussen ook ingegrepen in zijn wet ‘houdende diverse bepalingen’ van 14 april 2011 (B.S. 6 mei 2011). Hierin wordt voorzien dat de verplichte borgstelling opgeheven wordt ten aanzien van de erfgenamen die in de Europese Economische Ruimte (dit is de EU-landen + Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) wonen. Die verplichting blijft echter wel behouden voor buiten de Europese Economische Ruimte wonende personen.

Betwisting
Betekent dit nu dat de weduwe en de kinderen (die in Nederland wonen) onmiddellijk verder kunnen handelen met de gelden van de nalatenschap?
Het antwoord op deze vraag is negatief. De bank zal immers een bewijs vragen dat zij hiertoe gerechtigd zijn. Er kan immers altijd een testament opduiken waarin iemand anders als algemeen legataris is aangeduid. Indien de bank dan aan de verkeerde betaald heeft, dan zal ze twee maal moeten betalen, of zoals men zegt: “Qui paie mal, paie deux fois” (“wie verkeerd betaalt, betaalt twee keer”). De bank zal daarom een ‘akte van bekendheid’ vragen, opgemaakt door een notaris, of een ‘erfrechtverklaring’, opgemaakt door de ontvanger van de successierechten. In een dergelijk attest staat dan de identiteit van de erfgenamen.
Indien er dus betwisting is over wie wat krijgt (men noemt dat de ‘devolutie’ van de nalatenschap), kan het wel eens lang duren vooraleer een dergelijk attest afgeleverd kan worden. In tussentijd blijven de rekeningen geblokkeerd, ook deze op naam van de langstlevende echtgenote.  De wetgever heeft wel voorzien dat de bank een bedrag tot maximum van 5.000 euro kan vrijgeven aan de langstlevende echtgenote, maar daarmee komt men niet ver in de huidige tijd natuurlijk.

Conclusie
De verplichte borgstelling is afgeschaft voor erfgenamen die in Nederland wonen. Dit is een stap vooruit. Dit betekent niet dat de erfgenamen direct kunnen beschikken over de nalatenschap: hiertoe zal een ‘akte van bekendheid’ of een ‘erfrechtverklaring’ gevraagd worden door de bank. Bij betwisting inzake de devolutie kan ook dit geruime tijd in beslag nemen en blijven de rekeningen dus geblokkeerd.

hits=10= / id=1982=